River To Success

De Euregionale industrie en logistiek kenmerkt zich door een grote variatie en een duidelijke internationale oriëntatie. Trends als de toenemende verplaatsing van arbeidsintensieve productieprocessen naar Oost-Europa en Azië leiden tot gevoelige klappen voor de regionale werkgelegenheid. De ontwikkelingen op het gebied van de rationalisatie van de productie en de uitplaatsing van delen ervan lijkt nog niet tot stilstand te zijn gekomen, integendeel. Het belang van een adequate infrastructuur wordt hiermee voor de maakindustrie en moderne logistiek steeds groter. Niet alleen vanuit het perspectief van het binden van de in de regio aanwezige industrie (verankering) maar ook met het oog op het aantrekken van potentiële nieuwe bedrijvigheid naar de regio is een goede ontsluiting van de regio in alle richtingen en voor alle modaliteiten cruciaal.

Zoals gezegd kenmerkt de regio zich door de aanwezigheid van vervoersstromen, zowel van door-de-regio-gaand verkeer (transito) als van verkeer dat in de regio zelf ontstaat bij de aanwezige bedrijven. Het Euregionale industrieel-logistiek complex, dat varieert van chemie tot automobielindustrie tot internationale logistiek, brengt veel en omvangrijke vervoerstromen met zich mee. Het afwikkelen van deze vervoerstromen via de huidige infrastructuur (weg en spoor) verloopt steeds moeizamer. Daarom wordt gezocht naar mogelijkheden om enerzijds vervoer te beperken (door bundeling en samenwerking) anderzijds de huidige transportstromen beter te geleiden door de creatie van nieuwe dan wel vernieuwde infrastructuur.

Ook de ondernemingen in de regio zijn zich terdege bewust van de verkeersproblematiek en zoeken zelf, samen met overheden en organisaties, naar innovatieve oplossingen. In dit kader is het Fenix-project ontstaan. Fenix wordt gedragen door bedrijven en overheden uit de Euregio en wil op een creatieve manier wat doen aan de vervoerstromen in de regio. Daarnaast biedt het project ook mogelijkheden meerwaarde te creëren. Door het logistiek-industrieel potentieel in de Euregio te koppelen, eventueel aangevuld met nieuwe infrastructuur, ontstaan mogelijkheden, voor bedrijfsleven en de regio zelf, de logistiek-industriële positie verder uit te bouwen en te verstevigen.

FENIX stelt zich ten doel de logistieke infrastructuur te verbeteren zodat de aanwezige en mogelijk nieuwe industrie zich in de regio's Midden-Limburg (B) en Zuid-Limburg (NL) een aanpalend NRW verder zal verankeren en liefst door-ontwikkelen. FENIX kent derhalve een economische en sociale (werkgelegenheid) doelstelling.
FENIX richt zich op de optimalisering van logistieke infrastructuur in de gebieden Belgisch en Nederlands Limburg evenals NRW (Düren/Aachen).
De realisering van een nieuwe Oost-West verbinding tussen Belgie, Nederland en Duitsland (NRW), dwars over de vele Noord-Zuidverbindingen, staat hierbij centraal.

Verder mogen we middels 2 voorafgaande studies (2004 en 2005/2006), evenals 2 LOI's (van een private partij in NRW en een in NL), stellen dat de financiële, technische, commerciële en milieu-technische haalbaarheid aan de basis is aangetoond. Tevens hebben NMBS, Infrabel, ProRail en Rijkswaterstaat (Dienst Limburg) hun medewerking aan deze Definitieve Haalbaarheidsonderzoek toegezegd.

Vanwege de toename van de vrachtvolumes ("de dikke stromen") en de daaraan gekoppelde toenemende milieu- en veiligheidsaspecten, wordt de coördinerende rol van de verantwoordelijke Ministeries steeds belangrijker. Vandaar dat FENIX een periodiek overleg heeft in resp. Den Haag (Ministerie van Verkeer en Waterstaat) en Brussel (Ministerie van Ambtenarenzaken en Overheids-bedrijven, en Ministerie van Vervoer en Mobiliteit; op federaal niveau). Deze Ministeries zijn derhalve volledig op de hoogte van de status en plannen van FENIX. RiverToSuccess wordt aangemerkt als eigenaar en bedenker van FENIX.
Ook het Ministerium für Bauen und Verkehr in Nordrhein-Westfalen is geinformeerd over FENIX. De Provincie Limburg-NL (Gedeputeerde Staten) heeft in oktober 2008 aangegeven actieve medewerking te verlenen aan FENIX rail:
-"Bevordering uitvoering en volledige medewerking aan FENIX-plan voor realisatie verbinding Genk-Hasselt met Sittard-Geleen en verder tot NRW als de hoofdcasus voor goederenvervoer in Zuid-Limburg, met mogelijkheden voor lightrail verbindingen voor personenvervoer".
In het door de beide Limburgen (B en NL) ondertekende SamenwerkingsCharter wordt FENIX genoemd onder Kans 1 "Integreer de transportinfrastructuur" op de Lijst van Concrete projecten.
De Gemeenteraad van Sittard-Geleen stelt in een unaniem aangenomen motie (ingediend door CDA) dat "de geplande goederen- en lightrailspoorlijn (FENIX) tussen Genk en Keulen hoe dan ook over het grondgebied van Sittard-Geleen moet lopen. Op die manier krijgen ondermeer de overslaghaven in Born en de grote industriecomplexen in en rond de stad een directe aansluting en daarmee een forse impuls".

Ten eerste wordt de ontsluiting van de aanwezige industrieel-logistieke complexen rond Sittard-Geleen-Born en Genk/Hasselt verbeterd. Niet alleen worden deze met elkaar verbonden, maar ook de verbinding met hun aan- en afvoergebieden verbetert sterk. De nieuwe link betekent tevens een nieuwe doorgaande West-Oost as tussen Zuid-Limburg (NL) en het Duitse spoorwegennet. Deze nieuwe as kan de bestaande verbindingen verder ontlasten en is een belangrijk instrument voor de verdere integratie van de drie deelgebieden.

Door de railverknoping van de industriegebieden Genk en Sittard-Geleen (Westelijke Mijnstreek) ontstaat een logistiek-industriële hub. Dit knooppunt heeft dan een optimale railontsluiting in alle logistieke windrichtingen.

Een private financier heeft zich reeds in 2007 middels een Letter of Intent / LOI formeel kandidaat gesteld voor de financiering van FENIX (budget Euro 200 Miljoen).


Feitelijk is FENIX een samengestelde businesscase, waarbij de aanleg (en beheer/exploitatie) van een spoorlijn inclusief aanpalende infrastructuur centraal staat. Deze businesscase - zich uitstrekkend over een internationale en multimodale vervoerscorridor van Genk/Hasselt tot Düren - had bij aanvang in 2003 de status van een project en sedert 2007 van een onderneming: FENIX rail BV.
FENIX - als privaat initiatief - betreedt sedert 2003/2004 een terrein dat andere (rail)initiatieven nog niet begaan hadden/hebben.
In dit "vrije veld" wordt FENIX de vrijheid cq. de ruimte geboden door de Rijksoverheden van Belgie en Nederland, en wordt - sedert 2003 - ondersteund door de 3 hoofdpartijen Industrie (waaronder SABIC, Chemelot/DSM, Mitsubishi, Rockwool, Arcelor/Mittal en FORD), Gemeenten (waaronder Genk, Hasselt, Maasmechelen en Sittard-Geleen) en Milieufederatie.

Nu deze condities gerealiseerd zijn, werd van FENIX in 2008 een laatste Definitieve Haalbaarheidsstudie verwacht (gestart in juni 2008). Naast een nadere verdieping en toetsing van voornoemde condities, zal het onderliggende resultaat/doel moeten zijn:
- inhoeverre de "overheid" samen met de "markt" en "milieu" concludeert dat FENIX wenselijk/noodzakelijk en definitief realiseerbaar is
- een concrete handleiding voor de partijen hoe eigendom te verwerven en te exploiteren (met name in relatie tot Gemeenten en beheerders), gerelateerd aan de infrastructuur
- een concrete handleiding voor de private onderneming die spoor aanlegt/bouwt cq. laat aanleggen/bouwen en exploiteert cq. laat exploiteren; een en ander binnen de vervoerscorridor Hasselt/Genk - Aachen/Düren en de zich hierin bevindende multimodale HUB (deze private onderneming is vooralsnog FENIX rail BV).

De route:
- Definitieve Haalbaarheidsstudie (2008)
- Planstudie (tot 2012)
- Aanleg/bouw (tot 2014).

Een consortium (BAM rail, Siemens en Lloyd's) draagt zorg voor de financiering en uitvoering van de Definitieve Haalbaarheidsstudie. Deze Definitieve Onderzoeksfase is op 27 juni 2008 gestart.
Het consortium financiert middels uitvoeringscapaciteit en liquiditeiten; (cruciale) financiele en eigendomsvragen worden verder door RTS "geparkeerd" teneinde de samenwerking binnen en buiten het consortium en slagingskans inzake realisatie van FENIX (ingebruikname 2014) te optimaliseren. Naar eigen oordeel en visie van het consortium kunnen - na/met instemming van RTS - derde partijen bij het consortium betrokken worden.
In algemene zin wordt aangestuurd op een privaat-publieke samenwerking (pps).

Het consortium voert momenteel het Definitieve Haalbaarheidsonderzoek uit in opdracht van FENIX rail BV (dit definitieve haalbaarheidsonderzoek is halverwege).
RiverToSuccess/RTS voert de projectdirectie, waarbij het dagelijks projectmanagement in handen ligt van BAM rail, dat tevens de expertise van de overige leden van het consortium bundelt en activeert..
De Gemeenten, Industrie en Milieufederatie, worden gevraagd om operationeel mee te werken aan het onderzoek. De Gemeenten Hasselt, Genk en Maasmechelen (B) hebben hun deelname inmiddels geformaliseerd, evenals de NL-Gemeente Sittard-Geleen.